4 marca - Światowy Dzień Otyłości. Dlaczego warto działać już dziś? Pomoc w walce z globalnym problemem zdrowotnym?

Narastający problem w Polsce i na świecie

Światowa Organizacja Zdrowia alarmuje: w ciągu ostatnich 30 lat liczba osób z otyłością podwoiła się, a wśród dzieci wzrosła aż czterokrotnie. W Polsce nadwaga i otyłość dotyczą już ponad 60% dorosłych, a co czwarte dziecko ma zbyt wysoką masę ciała. Z raportu WHO wynika, że niekontrolowany wzrost BMI prowadzi do licznych schorzeń, w tym cukrzycy typu 2, miażdżycy, nadciśnienia, chorób serca i nowotworów.

Wzrost liczby osób zmagających się z nadmierną masą ciała to nie tylko problem jednostki, ale również wyzwanie dla całego systemu opieki zdrowotnej. W Polsce leczenie chorób wynikających z otyłości kosztuje państwo ponad 3,8 miliarda złotych rocznie. Jeśli trend nie zostanie zahamowany, do 2035 roku co trzeci Polak będzie miał otyłość, co może prowadzić do drastycznego wzrostu zgonów związanych z chorobami metabolicznymi i układu krążenia.

Dlaczego tyjemy?

Podstawową przyczyną otyłości jest długotrwały dodatni bilans energetyczny – spożywamy więcej kalorii, niż jesteśmy w stanie spalić. Kluczową rolę odgrywa wysoko przetworzona żywność, bogata w cukry proste, tłuszcze trans i sól, a także brak regularnej aktywności fizycznej. Siedzący tryb życia, praca biurowa oraz częste korzystanie z urządzeń elektronicznych sprzyjają ograniczeniu ruchu, co prowadzi do systematycznego przyrostu masy ciała.

Otyłość to jednak nie tylko kwestia estetyczna – to choroba przewlekła, która zwiększa ryzyko wielu groźnych schorzeń. Osoby z otyłością mają trzykrotnie większe ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, a także są bardziej narażone na nadciśnienie, miażdżycę i nowotwory (np. raka jelita grubego, raka piersi u kobiet po menopauzie).

Co więcej, nadmierna masa ciała obciąża stawy, prowadząc do zwyrodnień, ograniczenia ruchomości i bólu. Warto pamiętać, że otyłość wpływa również na zdrowie psychiczne – osoby borykające się z tym problemem często cierpią na depresję, niską samoocenę i lęk społeczny.

Jak skutecznie zapobiegać i leczyć otyłość?

WHO podkreśla, że kluczowe w walce z otyłością jest zapobieganie, a nie tylko leczenie jej skutków. Światowy Dzień Otyłości ma zwrócić uwagę na potrzebę wczesnej edukacji żywieniowej, regularnej aktywności fizycznej oraz zmian w środowisku sprzyjających zdrowym nawykom. Jakie działania warto wdrożyć już dziś?

• Zdrowa dieta, czyli ograniczenie spożycia cukru, tłuszczów trans i soli, a także zwiększenie ilości warzyw, owoców, roślin strączkowych i produktów pełnoziarnistych w diecie. Regularne posiłki i unikanie podjadania to podstawa profilaktyki.
• Aktywność fizyczna, rekomenduje się co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo. Nawet codzienne spacery czy ćwiczenia w domu mogą znacznie poprawić zdrowie i pomóc w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.
• Profilaktyka i regularne kontrole. Lekarze i dietetycy powinni regularnie monitorować BMI pacjentów i edukować ich w zakresie zdrowego stylu życia. Wielu dietetyków jest dostępnych online, dzięki czemu mogą zdalnie pomóc pacjentom z problemem otyłości we wprowadzeniu zdrowszych nawyków żywieniowych.
• Wsparcie psychologiczne, ponieważ w wielu przypadkach otyłość wynika z problemów emocjonalnych i nieprawidłowych nawyków związanych z jedzeniem. Terapia behawioralna prowadzona przez psychodietetyka pomaga skutecznie zmienić podejście do żywienia i aktywności fizycznej.

Co Polska robi w walce z otyłością?

Polska polityka zdrowotna zaczęła dostrzegać problem otyłości i wprowadzać regulacje, które mają na celu ograniczenie jej rozwoju. Opłata cukrowa, wprowadzona w 2021 roku, doprowadziła do zmniejszenia spożycia słodzonych napojów, a obowiązujące od 2015 roku regulacje dotyczące żywienia w szkołach eliminują niezdrową żywność z placówek edukacyjnych.

Od kilku lat NFZ prowadzi programy profilaktyczne, takie jak "8 tygodni do zdrowia" czy portal Diety NFZ, które pomagają Polakom wdrożyć zdrowe nawyki. Dla osób z otyłością olbrzymią uruchomiono program KOS-BAR, który zapewnia kompleksową opiekę medyczną i umożliwia kwalifikację do operacji bariatrycznych.

Pomimo tych działań, Najwyższa Izba Kontroli podkreśla, że Polska nadal nie ma spójnej strategii walki z otyłością. Eksperci zwracają uwagę, że wciąż brakuje wystarczającego dostępu do dietetyków w ramach NFZ, a kolejki na leczenie chirurgiczne są długie. Potrzebne są dalsze zmiany systemowe, które pozwolą skuteczniej walczyć z epidemią otyłości i jej konsekwencjami zdrowotnymi.

Światowy Dzień Otyłości to nie tylko okazja do rozmowy o tym globalnym problemie, ale również impuls do wprowadzenia realnych zmian w codziennym życiu. Otyłości można zapobiegać i ją skutecznie leczyć, ale kluczowe jest działanie na wielu poziomach – zarówno jednostkowym, jak i systemowym.

Wprowadzenie zdrowych nawyków, zwiększenie aktywności fizycznej oraz lepszy dostęp do profilaktyki i leczenia to kroki, które mogą zahamować wzrost liczby osób zmagających się z otyłością. Warto zacząć działać już dziś, zanim problem stanie się jeszcze poważniejszy.

Źródła:

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight

https://www.who.int/health-topics/obesity/#tab=tab_1

https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/europejski-dzien-walki-z-otyloscia-nowy-raport-nfz-otylosc-i-jej-konsekwencje%2C8611.html?utm_source